Zaterdagavond 2 september werd op NPO2 een prachtige documentaire uitgezonden. Ik kan hem iedereen aanraden. Hij gaat over een stuk van onze geschiedenis waar we collectief niet zo makkelijk over praten. Geschiedenis waar we nauw verbonden mee zijn al was het alleen maar omdat er zeer veel Indische mensen en zeer veel Indische Nederlanders in Rijswijk wonen. Geschiedenis die we niet goed kennen, nooit onderzocht hebben, de geschiedenis van een oorlog die we verloren hebben. Al is het slechts in mijn genen ook ik draag die geschiedenis mee.

Hoeveel Rijswijkers in de politionele acties hebben meegedaan kon ik voor deze column op internet zo snel niet achterhalen. Ook die gegevens zullen na dit onderzoek vast boven water komen. In 2011 bood de toenmalige burgemeester van Rijswijk, Ineke van der Wel, wel een nog steeds tamelijk uniek boek over die geschiedenis aan. Een persoonlijke verhaal van Lodewijk Koppijn, de KNILmilitair, en in zijn latere leven Rijswijkse ambtenaar, over een tijd waar hij tot dan over gezwegen had.

Dat is de rode draad in alle verhalen. Zwijgen. Er niet over praten. Ook in de documentaire werd er gezegd ‘laten we daar maar niet over praten. We waren niet onszelf.’ De daar aanwezige militairen waren dan ook tegen het aanstaand onderzoek. Zwijgen. Niet boven halen hoe verschrikkelijk het was. Niet van de Nederlandse kant. Niet van de Indische kant.

Ook mijn ex-schoonvader deed mee aan de politionele acties. Nooit had hij daarover gesproken. Toen ik hem lang geleden vroeg ‘maar heeft u ook Indonesiërs dood geschoten?’ Was hij zichtbaar van zijn stuk gebracht. Niemand had hem dat ooit gevraagd. ‘Ja’, zei hij, en daar bleef het bij. Ik vroeg niet door. In de documentaire hoor ik dat deze oorlog een oorlog van sergeanten was. Iemand die 40 soldaten leidt. Mijn schoonvader was zo’n sergeant.

‘Wie pijn ontloopt zal minder gelukkig zijn’, is een van de 35 inzichten die in het blad Psychologie in haar jubileumnummer heeft opgenomen. Dat Nederland de pijn van dit verleden nog niet collectief verwerkt heeft is vreemd en houdt ons allen weg van nieuw geluk. Het is ook raar voor ons open land. Het wordt tijd dat wij onszelf helen. Net zoals de Amerikanen bijvoorbeeld die zichzelf niet hebben gespaard in het onderzoeken van hun gedrag in Vietnam of zoals we de Nederlandse soldaten in Kosovo ook niet hebben ontzien in de evaluaties, zo is het onvermijdelijk én noodzakelijk dat we onze politionele acties onderzoeken.

Goed dat dit demissionaire kabinet geld beschikbaar heeft gesteld voor een groot onderzoek. De politionele acties: een mooi woord voor oorlog.

Yvonne Hagenaars

https://npofocus.nl/artikel/7461/wat-zijn-de-politionele-acties
http://www.kitlv.nl/event/npo-2-een-mooi-woord-voor-oorlog/
https://www.uitgeverijbetelgeuze.nl/pakoppijn.html