De staat van meerdere rijksmonumenten in Rijswijk zorgt voor politieke zorgen. Uit antwoorden van het college op schriftelijke vragen van Beter voor Rijswijk blijkt dat de gemeente bekend is met de slechte staat van verschillende monumentale panden, maar tegelijkertijd geen volledig overzicht heeft van hoeveel rijksmonumenten kampen met achterstallig onderhoud.

Rijswijk telt ongeveer 87 rijksmonumenten. Volgens de Erfgoedwet heeft de gemeente een verantwoordelijkheid voor het beschermen en behouden van erfgoed binnen de gemeentegrenzen. Voor Beter voor Rijswijk vormde dit aanleiding om vragen te stellen over de staat van meerdere panden, waaronder Landhuis De Voorde.

Gemeente erkent problemen bij Landhuis De Voorde
Het college bevestigt dat de staat van Landhuis De Voorde al langer bekend is. De gemeenteraad werd hierover eerder geïnformeerd via verschillende raadsinformatiebrieven en de planning- en controlcyclus.

Voor het landhuis wordt inmiddels gewerkt aan een omvangrijke cascorenovatie. Daarvoor lopen momenteel verschillende onderzoeken en voorbereidingen. Zo wordt gekeken naar onder meer asbest, constructieve veiligheid, flora en fauna, houtrot, schimmels en aantasting door houtboorders. Ook wordt gewerkt aan een technische omschrijving en de selectie van aannemers. Uiteindelijk moet dit leiden tot een aanbesteding en uitvoering van de renovatie.

Geen volledig beeld van achterstallig onderhoud
Opvallend is dat het college aangeeft geen volledig overzicht te hebben van het aantal rijksmonumenten met onderhoudsachterstanden in de stad.

Voor monumenten die eigendom zijn van de gemeente wordt gewerkt met meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s). Voor monumenten in particuliere handen ligt de verantwoordelijkheid echter primair bij de eigenaar.

Tegelijkertijd erkent de gemeente dat er geen actief preventief toezicht plaatsvindt op de staat van rijksmonumenten. Inspectie en handhaving werken vooral op basis van meldingen, handhavingsverzoeken of eigen constateringen. Een structurele controle om verval vroegtijdig te signaleren bestaat op dit moment niet.

Erfgoed als identiteit van de stad
Beter voor Rijswijk noemt erfgoed een belangrijk onderdeel van de identiteit van de stad en waarschuwt dat verder verval kan leiden tot onomkeerbare schade en verlies van cultuurhistorische waarde.

Volgens de Erfgoedwet geldt voor eigenaren van rijksmonumenten een instandhoudingsplicht. Monumenten mogen niet worden verwaarloosd. Wanneer onderhoud uitblijft, kan de gemeente uiteindelijk optreden met waarschuwingen of boetes.

Het college stelt dat er op dit moment geen aanwijzingen zijn dat sprake is van ernstige verwaarlozing waarbij direct sprake is van overtreding van de wet. Wel wordt erkend dat bij ernstige nalatigheid handhaving mogelijk is.

Actievere rol in voorbereiding
De gemeente onderzoekt inmiddels hoe de taken vanuit de Erfgoedwet actiever kunnen worden ingevuld. Daarbij wordt gekeken naar een sterkere verankering van erfgoed binnen het omgevingsbeleid, aanvullende regelgeving, betere voorlichting en het beter zichtbaar maken van subsidiemogelijkheden voor eigenaren.

Met de discussie lijkt het behoud van monumentaal erfgoed nadrukkelijker op de politieke agenda te komen. De vraag blijft wel hoe Rijswijk het onderhoud en toezicht op tientallen monumentale panden in de toekomst beter gaat organiseren.