De wintermaanden vormen een groter gezondheidsrisico dan veel mensen beseffen. In Rijswijk overlijden jaarlijks naar schatting 58 inwoners aan de gevolgen van lage temperaturen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Vooral ouderen en mensen met bestaande gezondheidsproblemen zijn kwetsbaar wanneer het kouder wordt.

Hoewel extreme hitte in de zomer vaak veel aandacht krijgt, blijkt dat lage temperaturen op jaarbasis meer sterfgevallen veroorzaken. Volgens het RIVM zijn in Nederland jaarlijks meer dan 10.000 sterfgevallen toe te schrijven aan de gevolgen van kou. Het gaat daarbij meestal niet om mensen die rechtstreeks overlijden door onderkoeling. Kou kan bestaande gezondheidsproblemen verergeren en het lichaam kwetsbaarder maken voor infecties en andere aandoeningen.

Gevolgen soms pas weken later zichtbaar
Een belangrijk verschil tussen hitte en kou is het moment waarop de gevolgen zichtbaar worden. Tijdens een hittegolf stijgt het aantal sterfgevallen vaak vrijwel onmiddellijk. Bij koude perioden kan het effect veel langer doorwerken.

Volgens het RIVM kunnen mensen tot drie weken na een koude periode overlijden aan aandoeningen waarbij lage temperaturen een rol hebben gespeeld. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om luchtweginfecties, griep en complicaties bij hart- en vaatziekten.

Hierdoor is het verband tussen winterweer en sterfte minder zichtbaar dan tijdens een periode van extreme hitte. De gevolgen van kou ontwikkelen zich vaak geleidelijk.

Ouderen en chronisch zieken kwetsbaar
Vooral oudere inwoners van Rijswijk lopen tijdens de winter extra risico. Het lichaam kan op hogere leeftijd minder goed reageren op temperatuurverschillen. Daarnaast hebben veel ouderen te maken met aandoeningen die door kou kunnen verergeren.

Lage temperaturen zorgen ervoor dat bloedvaten zich vernauwen. Hierdoor kan de bloeddruk stijgen en moet het hart harder werken. Bij mensen met hart- en vaatziekten kan dit tot ernstige complicaties leiden.

Ook mensen met chronische luchtwegaandoeningen, zoals COPD en astma, kunnen meer klachten krijgen. Koude lucht kan de luchtwegen prikkelen, terwijl luchtweginfecties in de winter vaker voorkomen.

Ook koude woningen vormen risico
Niet alleen de buitentemperatuur speelt een rol. Een onvoldoende verwarmde woning kan eveneens nadelige gevolgen hebben voor de gezondheid.

Voor inwoners die vanwege hoge energiekosten minder stoken, kan dit een extra probleem vormen. Vooral ouderen, mensen met een laag inkomen en bewoners van slecht geïsoleerde woningen kunnen langdurig worden blootgesteld aan lage binnentemperaturen.

Een voldoende warme woning, goede ventilatie en aandacht voor beginnende gezondheidsklachten zijn daarom belangrijk. Voor kwetsbare mensen kan een hogere binnentemperatuur nodig zijn dan voor gezonde volwassenen.

Meer aandacht voor wintersterfte
De 58 sterfgevallen die jaarlijks in Rijswijk aan kou worden toegeschreven, vormen een statistische schatting. Het betekent niet dat bij ieder afzonderlijk overlijden officieel is vastgesteld dat kou de doodsoorzaak was.

De cijfers maken wel duidelijk dat winterweer een belangrijke invloed heeft op de volksgezondheid. Daarbij gaat het niet uitsluitend om perioden met sneeuw of strenge vorst. Ook langdurige blootstelling aan relatief lage temperaturen kan gezondheidsrisico's opleveren.

Voor Rijswijk onderstreept het onderzoek het belang van aandacht voor kwetsbare inwoners. Familieleden, buren en mantelzorgers kunnen een belangrijke rol spelen door tijdens koude perioden extra contact te houden met ouderen en mensen met gezondheidsproblemen.

Met de winter in aantocht vormen de onderzoeksresultaten een waarschuwing dat niet alleen extreme weersomstandigheden gevaarlijk zijn. Juist de minder opvallende gevolgen van langdurige kou kunnen uiteindelijk ernstige gevolgen hebben.