Meer dan drie eeuwen nadat in Rijswijk een einde werd gemaakt aan een grote Europese oorlog, blijft de boodschap van de Vrede van Rijswijk actueel. Tijdens de jaarlijkse viering stond ditmaal niet alleen de historische betekenis van het vredesverdrag centraal, maar vooral de vraag welke rol diplomatie en Nederland als internationale ontmoetingsplaats vandaag de dag spelen.

De bijeenkomst vond vrijdag 18 september plaats in het Huis van de stad. De aanwezigen begonnen gezamenlijk met een lunch, waarna het programma werd voortgezet in de raadzaal. Daar verzorgde Gabriella Sancisi een lezing onder de titel ‘Achter de schermen van de diplomatie: Nederland als internationale ontmoetingsplek’.

Burgemeester Huri Sahin opende de bijeenkomst en legde in haar toespraak een verbinding tussen de gebeurtenissen van 1697 en de betekenis van vrede voor de samenleving van nu. Daarbij haalde zij de Franse stad Nancy aan. De geschiedenis van deze stad laat volgens de burgemeester zien wat het verschil kan zijn tussen een samenleving die wordt beheerst door conflict en een samenleving die de mogelijkheid krijgt zich in vrede verder te ontwikkelen.

“Waar conflict en onveiligheid de overhand krijgen, komt het leven tot stilstand. Waar ruimte is voor vrede en vertrouwen, ontstaat ruimte om te bouwen, samen te leven en vooruit te kijken. Vrede zorgt voor groei”, aldus Sahin.

Daarna was het woord aan Gabriella Sancisi, directeur Protocol en Gastlandzaken bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Zij nam de aanwezigen mee naar een wereld die voor het grote publiek doorgaans grotendeels onzichtbaar blijft. Achter internationale ontmoetingen, staatsbezoeken en topconferenties gaat een uitgebreid protocol schuil.

Juist Rijswijk blijkt daarin historisch een interessante plaats in te nemen. Bij de onderhandelingen over de Vrede van Rijswijk werd bijvoorbeeld geen traditionele onderhandelingstafel gebruikt. Vertegenwoordigers van de betrokken landen zaten in een kring. Daarmee werd voorkomen dat de plaats aan tafel een bepaalde rangorde tussen de onderhandelaars zou suggereren.

Het lijkt een klein detail, maar dergelijke afspraken kunnen binnen de diplomatie van groot belang zijn. Wanneer landen met soms sterk uiteenlopende belangen met elkaar moeten onderhandelen, kan zelfs de plaats waar iemand zit gevoelig liggen.

Volgens Sancisi is protocol daarom veel meer dan ceremonieel vertoon. Het moet juist omstandigheden creëren waarin diplomaten en regeringsvertegenwoordigers zich volledig op het gesprek kunnen concentreren. Wanneer alles rondom zo'n ontmoeting goed is georganiseerd, ontstaat ruimte voor de inhoud.

Daarmee liep er tijdens de bijeenkomst een duidelijke lijn van Rijswijk in 1697 naar de internationale diplomatie van tegenwoordig. Nederland vervult nog altijd een bijzondere positie als gastland voor internationale organisaties, vrede, recht en diplomatie. Ook grote internationale bijeenkomsten die in Nederland worden georganiseerd, vragen achter de schermen om uitgebreide voorbereidingen.

Voor Rijswijk blijft de geschiedenis bijzonder. Op 20 september 1697 werd in Huys ter Nieuburch de Vrede van Rijswijk getekend. Het voormalige paleis stond in het huidige Rijswijkse Bos en was vanaf 1630 in bezit van Frederik Hendrik van Oranje.

Met het vredesverdrag kwam een einde aan de Negenjarige Oorlog, waarin Frankrijk tegenover de Grote Alliantie stond. Diplomaten van verschillende landen kwamen naar Rijswijk om over beëindiging van het conflict te onderhandelen.

Van het paleis waar die gesprekken plaatsvonden is tegenwoordig niets meer over. De Naald in het Rijswijkse Bos herinnert nog aan Huys ter Nieuburch en aan een gebeurtenis waardoor de naam Rijswijk ruim drie eeuwen geleden internationaal bekend werd.

De jaarlijkse viering houdt die geschiedenis levend. De bijeenkomst van dit jaar maakte tegelijkertijd duidelijk dat het verhaal niet alleen over 1697 gaat. In een wereld waarin oorlogen en internationale spanningen opnieuw dagelijks het nieuws bepalen, hebben begrippen als onderhandelen, diplomatie en wederzijds vertrouwen weinig aan actualiteit verloren.

Daarmee heeft Rijswijk een historisch verhaal dat verder reikt dan de eigen gemeentegrenzen: ruim 329 jaar geleden kwamen internationale onderhandelaars hier bijeen om niet op het slagveld, maar via diplomatie een einde aan een oorlog te maken.