De politie is dit jaar in Rijswijk aanzienlijk vaker in actie gekomen vanwege overlast door personen met verward of onbegrepen gedrag. Tot en met augustus werden 467 meldingen geregistreerd. In dezelfde periode vorig jaar waren dat er 396. Dat betekent een stijging van bijna 18 procent.

De cijfers maken duidelijk dat politieagenten steeds vaker worden geconfronteerd met situaties waarbij niet alleen openbare orde en veiligheid een rol spelen, maar mogelijk ook psychische of sociale problemen.

In acht maanden tijd kwamen gemiddeld bijna twee meldingen per dag binnen waarbij de politie in Rijswijk te maken kreeg met overlast door iemand met onbegrepen gedrag. Het gaat daarbij om uiteenlopende situaties. Achter één politiemelding kan een heel andere problematiek schuilgaan dan achter een volgende.

De stijging is niettemin opvallend. Ten opzichte van de eerste acht maanden van vorig jaar kwamen er 71 meldingen bij. Dat komt neer op een toename van ongeveer 18 procent. De cijfers zeggen overigens niet dat er ook 467 verschillende personen bij betrokken waren. Eén persoon kan meerdere keren voor een melding zorgen. Evenmin betekent iedere melding automatisch dat iemand een psychiatrische aandoening heeft. De term onbegrepen gedrag wordt juist gebruikt omdat achter opvallend of overlastgevend gedrag verschillende oorzaken kunnen zitten.

Daarbij kan worden gedacht aan psychische problemen, verslaving, dakloosheid, schulden, eenzaamheid of een combinatie van problemen. Voor politie en hulpverlening is het daardoor niet altijd eenvoudig om snel een structurele oplossing te vinden.

De ontwikkeling raakt aan een bredere discussie over de rol van de politie. Agenten worden regelmatig opgeroepen wanneer iemand op straat, in een woning of op een andere openbare plek gedrag vertoont waar omstanders zich zorgen over maken of overlast van ervaren. Op zo'n moment is vaak snel optreden noodzakelijk, maar met alleen een politie-interventie zijn achterliggende problemen niet opgelost.

Juist daar ligt een uitdaging voor gemeenten, zorginstellingen, woningcorporaties, politie en andere hulpverleners. Wanneer dezelfde mensen regelmatig opnieuw in beeld komen, is de vraag hoe kan worden voorkomen dat zij telkens opnieuw in een crisissituatie terechtkomen.

Voor omwonenden speelt tegelijkertijd de leefbaarheid. Mensen die te maken krijgen met schreeuwen, dreigend gedrag, nachtelijke overlast of andere incidenten willen dat wordt ingegrepen. Begrip voor iemand met problemen hoeft immers niet te betekenen dat omwonenden langdurige overlast moeten accepteren.

Daarmee kent het probleem twee kanten. Mensen met onbegrepen gedrag hebben soms dringend zorg en begeleiding nodig, terwijl bewoners recht hebben op een veilige en leefbare woonomgeving. De stijging van 396 naar 467 politiemeldingen maakt het voor Rijswijk relevant om niet alleen naar het aantal incidenten te kijken, maar ook naar wat er daarna gebeurt. Hoeveel meldingen hebben betrekking op mensen die vaker in beeld komen? Hoe snel komt passende hulp beschikbaar? En lukt het politie en zorg om te voorkomen dat dezelfde situatie zich opnieuw voordoet?

Want wanneer de politie in acht maanden honderden keren moet uitrukken voor dit soort situaties, gaat het niet meer alleen om individuele incidenten. Het wordt ook een vraagstuk over zorg, preventie en leefbaarheid in Rijswijk.