Moeten fietsers in Rijswijk minder lang voor een rood verkeerslicht staan? Die vraag staat opnieuw op de politieke agenda. De eerder aangenomen motie ‘Schakel op groen voor de fietser’ van GroenLinks, D66, PvdA en PG&R is opnieuw actueel geworden. De partijen willen dat de positie van fietsers bij verkeerslichten nadrukkelijker wordt meegenomen in het gemeentelijke verkeersbeleid.

De motie is niet nieuw. De gemeenteraad nam deze al in oktober 2023 aan bij de behandeling van het Fietsplan 2040. Opvallend is echter dat de motie nog altijd op de lijst met openstaande moties staat. Begin september is het dossier opnieuw bijgewerkt in het raadsinformatiesysteem. Daarmee komt de vraag naar voren wat er inmiddels concreet is gebeurd en wanneer fietsers daadwerkelijk iets van de plannen gaan merken.

De achterliggende gedachte is duidelijk: wie wil dat meer inwoners voor de fiets kiezen, moet ervoor zorgen dat fietsen niet alleen veilig, maar ook aantrekkelijk en snel is. Lange wachttijden bij verkeerslichten kunnen daarbij een behoorlijke ergernis vormen. Zeker op routes waar fietsers bij verschillende kruispunten achter elkaar voor rood komen te staan.

GroenLinks, D66, PvdA en PG&R willen daarom dat bij verkeerslichten beter naar de doorstroming van fietsers wordt gekeken. Dat kan bijvoorbeeld door de instellingen van verkeerslichten tegen het licht te houden en te onderzoeken op welke kruispunten fietsers sneller of vaker groen kunnen krijgen.

Daarbij gaat het niet alleen om enkele seconden tijdwinst. Verkeerslichten bepalen voor een belangrijk deel hoe aantrekkelijk een fietsroute in de praktijk is. Een route kan beschikken over goede fietspaden, maar wanneer een fietser onderweg verschillende keren lang moet wachten, gaat een deel van dat voordeel verloren.

De discussie past binnen het veel bredere Fietsplan 2040 van Rijswijk. Daarin wil de gemeente de fiets een belangrijkere positie geven. Dat heeft onder meer te maken met de groei van de stad. Met nieuwe woningen en meer inwoners neemt ook de druk op de beschikbare ruimte en het wegennet toe. Alleen inzetten op de auto is daardoor steeds moeilijker.

Juist bij drukke kruispunten ontstaat echter een ingewikkelde afweging. Meer groen voor fietsers kan gevolgen hebben voor andere verkeersstromen. Auto's, bussen, voetgangers en fietsers maken op veel plaatsen gebruik van dezelfde kruising. Wanneer één groep langer of vaker groen krijgt, kan dat gevolgen hebben voor de wachttijd van anderen.

Daar komt bij dat niet ieder kruispunt hetzelfde is. Op een belangrijke doorgaande autoroute gelden andere omstandigheden dan in een woonwijk of op een belangrijke fietsverbinding naar een school, station of winkelgebied. Het ligt daarom voor de hand dat per verkeerslicht wordt bekeken hoeveel fietsers er passeren, hoe lang zij gemiddeld wachten en welke gevolgen een aanpassing heeft voor het overige verkeer.

Interessant is ook de rol van moderne verkeerslichten. Steeds meer verkeersregelinstallaties kunnen reageren op het actuele verkeersaanbod. Wanneer er weinig auto's zijn en wel fietsers staan te wachten, kan een verkeerslicht in theorie sneller omschakelen. Ook kan worden gekeken naar detectie van naderende fietsers, zodat zij eerder worden opgemerkt.

Voor Rijswijk is vooral de praktische uitvoering nu van belang. De gemeenteraad heeft de wens immers al in 2023 uitgesproken. Dat de motie in 2026 nog steeds als openstaand wordt geregistreerd, roept de vraag op waarom uitvoering zoveel tijd kost.

Het onderwerp raakt bovendien aan andere actuele verkeersdiscussies in de stad. De afgelopen periode ontstond veel discussie over de Van Rijnweg en Van der Kooijweg, waar bereikbaarheid, doorgaand verkeer en fietsveiligheid met elkaar botsen. Ook elders in Rijswijk wordt gezocht naar manieren om de groeiende stad bereikbaar te houden zonder dat de leefbaarheid en verkeersveiligheid verder onder druk komen.

Voor fietsers is uiteindelijk vooral van belang wat zij op straat merken. Een beleidsplan of aangenomen motie verandert de dagelijkse situatie immers pas wanneer verkeerslichten daadwerkelijk anders worden ingesteld, kruispunten worden aangepast of belangrijke fietsroutes aantoonbaar sneller worden.

De politieke discussie zal daarom vooral moeten gaan over de concrete uitvoering. Welke verkeerslichten in Rijswijk worden aangepast? Op welke locaties kunnen fietsers sneller groen krijgen? Hoeveel korter kunnen de wachttijden worden? En wanneer worden de eerste veranderingen zichtbaar?

Dat zijn de vragen die bepalen of ‘Schakel op groen voor de fietser’ uiteindelijk meer wordt dan een politieke wens. Na bijna drie jaar wachten lijkt het vooral tijd om duidelijk te maken wanneer de Rijswijkse fietser daadwerkelijk groen licht krijgt.