Het was vooraf misschien wel de belangrijkste vraag rond het Strandwalfestival 2026: kan een evenement dat jarenlang over meerdere dagen werd verspreid, worden samengebracht in één grote festivaldag zonder dat het zijn karakter verliest? Na de editie van zaterdag 12 september kan in ieder geval worden vastgesteld dat de vernieuwde organisatie haar eerste grote praktijkproef heeft doorstaan.

Het Strandwalfestival koos dit jaar nadrukkelijk voor verandering. Na zes jaar kwam er een einde aan de samenwerking met Sport Heroes als uitvoerende organisator. Stichting Strandwalfestival bleef verantwoordelijk, maar de uitvoering kwam voor het eerst in handen van evenementenbureau Reach van Joshua Dingjan.

Tegelijkertijd werd niet alleen achter de schermen gewisseld. Ook het festival zelf kreeg een andere vorm. Waar Rijswijk gewend was aan een evenement verspreid over meerdere dagen, werd vrijwel het volledige publieksprogramma nu geconcentreerd op zaterdag. Tussen 11.00 en 23.00 uur moest Rijswijk in twaalf uur tijd alles krijgen wat het Strandwalfestival herkenbaar maakt: verenigingen, cultuur, kinderen, maatschappelijke organisaties, ondernemers, eten, ontmoeting en livemuziek.

Dat was organisatorisch een behoorlijke uitdaging. Een compacter festival betekent immers dat veel activiteiten tegelijkertijd plaatsvinden en grote aantallen bezoekers zich in een kortere periode over het terrein bewegen. Juist daarom gold deze editie als een belangrijke test voor de toekomst van het evenement.

Een van de meest zichtbare veranderingen was de terugkeer van de Strandwalmarkt naar de Van Vredenburchweg, ter hoogte van kinderboerderij 't Akkertje. Die keuze kwam niet uit de lucht vallen. Vanuit Rijswijk waren verzoeken gekomen om de markt weer op deze vertrouwde plek te organiseren.

Daar presenteerden zaterdag verenigingen, maatschappelijke organisaties, vrijwilligersinitiatieven en bedrijven zich aan het publiek. Daarmee kwam ook een belangrijk onderdeel van het oorspronkelijke karakter van het Strandwalfestival weer nadrukkelijk naar voren. Het evenement is niet alleen bedoeld om bezoekers te vermaken, maar ook om te laten zien wat Rijswijk zelf in huis heeft.

Dat was zichtbaar bij organisaties die het festival gebruikten om rechtstreeks met inwoners in contact te komen. Van sport en cultuur tot welzijn en buurtinitiatieven: de Strandwalmarkt functioneerde opnieuw als een groot visitekaartje van de stad.

Rond De Naald en in het Rijswijkse Bos lag het accent overdag sterk op gezinnen en cultuur. Kinderen konden deelnemen aan verschillende activiteiten, terwijl op het Cultuurpodium lokaal en regionaal talent de ruimte kreeg. Trias speelde een belangrijke rol bij de programmering. Muziek, dans, theater en spoken word volgden elkaar in hoog tempo op.

Die keuze past bij een ontwikkeling die voor het Strandwalfestival belangrijk kan worden. In plaats van voornamelijk artiesten naar Rijswijk te halen, wordt het festival tegelijkertijd een podium waarop Rijswijkers zelf laten zien wat zij kunnen. Dat versterkt het lokale karakter en maakt verenigingen, culturele organisaties en jonge makers onderdeel van het evenement in plaats van alleen bezoeker.

Ook andere onderdelen werden bewust behouden. Zo begon de dag voor ouderen al met de Strandwalkoffie in het Huis van de stad. Daarmee probeerde de organisatie verschillende generaties bij het festival te betrekken.

Vanaf het einde van de middag veranderde het karakter van het terrein. De markt en familieactiviteiten maakten geleidelijk plaats voor Strandwal Live. Het hoofdpodium tegenover De Naald werd het middelpunt van het avondprogramma, met onder anderen Frans Duijts, Teddy Macrander, Nightshift'22, BuisBom en De Règâhs. DJ CindyBoy verzorgde eveneens muziek en de presentatie van het avondprogramma lag bij Rijswijker Bob Brinkman.

Juist die overgang van een lokale markt en familiedag naar een avondfestival is essentieel voor het nieuwe concept. Wanneer alles op één dag plaatsvindt, moet het programma verschillende doelgroepen achter elkaar weten vast te houden. 's Morgens koffie drinken, 's middags langs verenigingen en culturele optredens lopen en 's avonds voor livemuziek blijven: dat is in feite de gedachte achter de compacte formule.

De vernieuwing begon overigens al vóór zaterdag. Op vrijdag 11 september werd een ondernemersbijeenkomst gehouden waar ruim tweehonderd ondernemers en relaties uit het Rijswijkse bedrijfsleven bijeenkwamen. Voormalig hockeybondscoach Marc Lammers verzorgde daar een presentatie over leiderschap, innovatie en presteren. Daarmee bleef ook de verbinding tussen het Strandwalfestival en ondernemend Rijswijk behouden.

De eerste editie onder de nieuwe organisatie laat daarmee vooral zien dat compacter niet automatisch kleiner hoeft te betekenen. Door activiteiten dichter bij elkaar en binnen één dag te programmeren, ontstaat juist meer concentratie. Tegelijkertijd zal de organisatie de komende tijd ongetwijfeld evalueren waar verbeteringen mogelijk zijn.

Daarbij zijn vragen interessant die verder gaan dan alleen bezoekersaantallen. Waren de verschillende locaties logisch met elkaar verbonden? Bleven bezoekers langer op het terrein? Bereikten de verenigingen voldoende publiek? Was de overgang naar het avondprogramma sterk genoeg? En heeft de keuze voor één dag organisatorisch en financieel gebracht wat ervan werd verwacht?

Ook de ervaringen van bewoners, vrijwilligers, ondernemers en deelnemende organisaties zullen daarbij belangrijk zijn. Een stadsfestival wordt uiteindelijk niet alleen beoordeeld op een vol podium of een drukke markt, maar vooral op de vraag of inwoners het evenement als hun eigen festival blijven beschouwen.

Dat lijkt misschien vanzelfsprekend, maar juist bij een wisseling van organisatie en formule bestaat altijd het risico dat een vertrouwd evenement iets van zijn identiteit verliest. Het Strandwalfestival bestaat inmiddels vele jaren en heeft daardoor een vaste plaats gekregen op de Rijswijkse kalender.

De nieuwe organisatie koos daarom niet voor een volledige breuk met het verleden. Integendeel: met de terugkeer van de markt naar de Van Vredenburchweg werden juist elementen uit eerdere edities opnieuw naar voren gehaald, terwijl tegelijkertijd werd gekozen voor een compactere programmering.

Daarmee was zaterdag meer dan alleen een festivaldag. Het was ook de eerste serieuze proef voor de richting die het Strandwalfestival de komende jaren kan inslaan. De definitieve balans moet nog worden opgemaakt. Maar na twaalf uur cultuur, verenigingen, kinderactiviteiten, ontmoeting en muziek kan één eerste conclusie wel worden getrokken: de nieuwe organisatie heeft laten zien dat het Strandwalfestival ook in een eendaagse vorm herkenbaar Rijswijks kan blijven. De volgende uitdaging wordt om die formule verder te verfijnen en ervoor te zorgen dat het festival ook de komende jaren een evenement blijft waar inwoners, ondernemers en organisaties elkaar weten te vinden.