Burgemeester Huri Sahin heeft zich de afgelopen periode nadrukkelijk ingezet voor vrouwen die zich binnen hun relatie of eigen woning niet veilig voelen. Het onderwerp krijgt landelijk opnieuw aandacht door de campagne ‘Waar ben je?’, die mensen oproept signalen van dwingende controle binnen relaties serieus te nemen.

Uit nieuw onderzoek van Motivaction blijkt dat ruim 1,5 miljoen Nederlanders het gevoel hebben iemand te kennen die in een ongezonde of onveilige relatie zit. Daarbij hoeft niet direct sprake te zijn van zichtbaar lichamelijk geweld. Juist een patroon van controle, intimidatie, jaloezie en isolatie kan een belangrijke waarschuwing zijn.

De problematiek heeft grote gevolgen. Volgens het ministerie van Justitie en Veiligheid wordt gemiddeld iedere acht dagen een vrouw in Nederland vermoord. In veel gevallen is de (ex-)partner de dader en kan aan het geweld een langere periode van dwingende controle voorafgaan.

Signalen eerder herkennen
Bij dwingende controle probeert de ene partner steeds meer macht over de ander uit te oefenen. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren door voortdurend te controleren waar iemand is, contacten met familie en vrienden te beperken, iemand te vernederen of te bedreigen en extreem jaloers gedrag te vertonen.

Het herkennen van die signalen is niet altijd eenvoudig. Volgens het onderzoek ontstaat het vermoeden bij mensen in de omgeving meestal door een combinatie van gebeurtenissen. Iemand wordt bijvoorbeeld steeds moeilijker bereikbaar, trekt zich terug uit sociale contacten of vertelt regelmatig over heftige ruzies thuis.

Juist familieleden, vrienden, collega's en andere bekenden kunnen daardoor een belangrijke rol spelen. Zij kunnen veranderingen soms eerder waarnemen dan het slachtoffer zelf zich realiseert hoe ongezond de situatie is.

Omstanders twijfelen om in te grijpen
Hoewel veel mensen aanvoelen dat er iets niet klopt, betekent dat niet automatisch dat zij actie ondernemen. Van de ondervraagden die twijfelen om iets te doen, zegt 40 procent zich niet met de relatie te willen bemoeien. Een kwart weet niet zeker of daadwerkelijk sprake is van een ongezonde relatie en 22 procent vreest de situatie erger te maken.

Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel roept mensen juist op hun gevoel niet te negeren. Het kabinet werkt daarnaast aan wetgeving om psychische mishandeling en dwingende controle strafbaar te stellen.

Ook nabestaanden van slachtoffers van femicide werken mee aan de campagne. Hun boodschap is dat omstanders niet direct een oplossing hoeven te hebben. Contact houden, open vragen stellen en zonder oordeel luisteren kunnen al belangrijk zijn.

Hulp zoeken
De campagne ‘Waar ben je?’ is onderdeel van het landelijke plan van aanpak ‘Stop femicide!’. Met video's en posters wordt aandacht gevraagd voor de verschillende signalen van dwingende controle.

Wie zich zorgen maakt over iemand in zijn of haar omgeving kan contact opnemen met Veilig Thuis. Daar kan ook anoniem advies worden gevraagd over de beste manier om met een vermoedelijk onveilige situatie om te gaan.

De aandacht voor het onderwerp sluit aan bij de inzet van burgemeester Sahin om de positie en veiligheid van vrouwen onder de aandacht te brengen. Daarmee wordt ook in Rijswijk benadrukt dat geweld en structurele controle achter de voordeur niet uitsluitend een privékwestie zijn.