Kan Rijswijk de komende jaren blijven investeren in nieuwe woningen, scholen, sportvoorzieningen en infrastructuur zonder financieel in de problemen te komen? Die vraag wordt steeds belangrijker nu de gemeente voor grote uitgaven staat, terwijl de schulden oplopen. Hoewel het gemeentebestuur voor 2027 een sluitende begroting presenteert, waarschuwt de Rekenkamer dat de financiële positie kwetsbaar blijft.

De gemeenteraad staat voor belangrijke keuzes. Rijswijk groeit en heeft daardoor steeds meer voorzieningen nodig. Nieuwe woonwijken vragen om scholen, wegen, groenvoorzieningen en sportaccommodaties. Tegelijkertijd stijgen de kosten van bestaande gemeentelijke taken, waaronder jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning.

Volgens de Rekenkamer bevindt de schuldpositie van Rijswijk zich al meerdere jaren in de gevarenzone. Voor 2029 wordt een netto schuldquote van ongeveer 137 procent verwacht. Dat betekent dat de schulden hoog zijn in verhouding tot de jaarlijkse inkomsten van de gemeente.

Vooral de omvangrijke investeringen vormen een risico. Een belangrijk voorbeeld is RijswijkBuiten, waar de gemeente betrokken is bij een grootschalige gebiedsontwikkeling. Bij dergelijke projecten worden aanzienlijke bedragen geïnvesteerd voordat alle opbrengsten zijn gerealiseerd. Vertragingen, hogere bouwkosten of tegenvallende grondopbrengsten kunnen daardoor grote financiële gevolgen hebben.

Ook de plannen van het huidige gemeentebestuur vragen om een zorgvuldige afweging. De financiële gevolgen van ongeveer 46 miljoen euro aan aangekondigde investeringen en beleidswijzigingen waren volgens eerder onderzoek nog niet volledig doorgerekend. Dat maakt het voor de gemeenteraad moeilijker om vast te stellen hoeveel ruimte er op langere termijn werkelijk beschikbaar is.

De gemeente beschikt wel over reserves. Eind 2025 bedroegen die ruim 98 miljoen euro. Dat lijkt een aanzienlijk bedrag, maar een belangrijk deel heeft al een bestemming of is nodig om financiële tegenvallers op te vangen. Het geld kan dus niet zonder meer worden gebruikt voor nieuwe projecten.

Het college benadrukt ondertussen dat de begroting voor 2027 meerjarig sluitend is. Wethouder Werner van Damme van Financiën wil blijven investeren in veiligheid, woningbouw, bereikbaarheid en leefbaarheid. Daarbij wordt onder meer gekeken naar ontwikkelingen in het Havenkwartier, Kessler Park, Bogaard Stadscentrum, Te Werve Oost en RijswijkBuiten.

De vraag is echter wat er gebeurt wanneer de financiële omstandigheden verslechteren. Stijgende rente, hogere bouwkosten of tegenvallende inkomsten kunnen ertoe leiden dat investeringen opnieuw moeten worden beoordeeld.

Voor inwoners kan dat uiteindelijk merkbaar worden. Denk aan het uitstellen van onderhoud aan gemeentelijke gebouwen, vertraging bij de aanleg van sportvoorzieningen of het later realiseren van nieuwe scholen. Ook investeringen in wegen, groen en openbare voorzieningen kunnen onderwerp worden van politieke afwegingen.

Dat betekent overigens niet dat dergelijke bezuinigingen of vertragingen al zijn besloten. Het gaat om mogelijke gevolgen wanneer de financiële ruimte verder afneemt. Een extra complicatie vormt de groei van de stad. Meer inwoners leveren de gemeente op termijn extra inkomsten op, maar vragen tegelijkertijd om uitbreiding van voorzieningen. Een nieuwe woonwijk is immers niet compleet zonder voldoende onderwijs, bereikbare wegen en maatschappelijke voorzieningen.

De Rekenkamer vindt dat de gemeenteraad beter inzicht moet krijgen in de financiële risico's van grote projecten. Vooral de gevolgen voor de schuldpositie, de reserves en de meerjarenbegroting moeten duidelijker worden doorgerekend. Ook moet de raad eerder worden geïnformeerd wanneer projecten financieel dreigen tegen te vallen.

De gemeenteraad heeft de aanbevelingen inmiddels overgenomen. Daarmee ligt er een opdracht aan het college om de financiële gevolgen van toekomstige besluiten transparanter te maken.

Op 10 november neemt de gemeenteraad besluiten over de begroting voor 2027. Daarbij gaat het niet alleen om de vraag welke plannen volgend jaar worden uitgevoerd, maar ook om de betaalbaarheid van de ambities op langere termijn.

Voor Rijswijk ligt er een belangrijke uitdaging: doorgroeien als stad en tegelijkertijd voldoende financiële ruimte behouden om bestaande voorzieningen op peil te houden. De komende jaren moet blijken of die combinatie haalbaar blijft. Voor inwoners is vooral van belang dat de groei van Rijswijk niet leidt tot een situatie waarin noodzakelijke investeringen in onderwijs, onderhoud en leefbaarheid moeten worden uitgesteld omdat de financiële ruimte ontbreekt.