Honderdduizenden Nederlanders hebben diabetes type 2 zonder dat ze dat weten. Wetenschappers die daar in opdracht van het Diabetes Fonds nader onderzoek naar hebben gedaan, schatten het aantal nu op 400.000 mensen. "Extreem zorgelijk", noemt hoogleraar diabetes-epidemiologie Miranda Schram dat aantal.

Mensen met diabetes hebben te hoge bloedsuikerwaarden. Wie daar niet voor wordt behandeld, kan ernstige en blijvende gezondheidsschade oplopen. Dat gaat van zenuwschade of oogproblemen tot dementie, nierfalen en hart- en vaatziekten.

"Voor het eerst is deze verborgen groep goed en betrouwbaar in beeld gebracht", zegt Schram erover. Haar conclusie is dat Nederland "met een gigantisch diabetesprobleem kampt".

Om te bepalen om hoeveel mensen het ongeveer gaat, zijn meerdere grote datasets gecombineerd. In totaal zijn gegevens gebruikt van 216.000 Nederlanders die meedoen aan langlopende studies. Uit eerdere onderzoeken was al bekend hoeveel mensen ongeveer rondlopen met een voorstadium van diabetes, van wie naar schatting driekwart boven de 45 jaar uiteindelijk de ziekte krijgt.

De onderzoekers erkennen dat de onderzochte groep niet helemaal representatief is voor de hele bevolking. "Deelnemers aan cohortonderzoek zijn doorgaans gezondheidsbewuster en hoger opgeleid dan de algemene bevolking", leggen ze uit. Daarom zijn de uitkomsten gecorrigeerd op basis van CBS-cijfers over opleidingsniveau, leeftijd en geslacht. Juist mensen met een lager opleidingsniveau lopen een verhoogd risico.

Diabetes type 2 ontstaat meestal boven de 40 jaar, maar ook jongere mensen kunnen het krijgen. Aanleg is voor een deel erfelijk bepaald, maar leefstijl speelt een grote rol in het ontwikkelen van de aandoening. Overgewicht, ongezonde voeding en te weinig beweging maken de kans op diabetes aanzienlijk groter. Ook roken verhoogt het risico.

Voor veel mensen is het aan het begin helemaal niet duidelijk dat ze diabetes type 2 hebben. Dat komt doordat de eerste klachten doorgaans vaag zijn, legt het Diabetes Fonds uit. "Vermoeidheid, dorst, vaker plassen. Signalen waar de meeste mensen niet direct mee naar de dokter gaan."

Op de website van het Diabetes Fonds staat een test waarmee mensen hun risico kunnen bepalen. "Bij een hoog risico volgt het advies om een huisarts te bezoeken, die kan vaststellen of er al sprake is van diabetes type 2''.