Kinderen in Friesland krijgen vanaf 1 augustus op de basisschool en in het voortgezet onderwijs verplicht Friese taalles. Dat hebben de Provinciale Staten aldaar besloten. Want er wordt in Friesland zowel thuis als buiten de deur steeds meer Nederlands gesproken en dat zint het provinciebestuur niet. 

Ik moet even slikken. We maken ons druk over Turkse en Marokkaanse kinderen die vaak een taalachterstand hebben, omdat er thuis nauwelijks Nederlands wordt gesproken. Wie de liefde in een exotisch land vindt en die man of vrouw naar Nederland wil halen, maakt pas kans op een visum als de toekomstige huwelijkspartner zich eerst de Nederlandse taal eigen heeft gemaakt. We willen ook dat kansrijke asielzoekers vanaf dag 1 onze taal leren.

Ik vind ’t best dat Scheveningers, Groningers, Tukkers, Brabo’s, Volendammers en Limbo’s onder elkaar een taal spreken die voor de rest van Nederland niet te begrijpen is. Het zal me daarbij worst zijn of het om een officiële taal of een dialect gaat. Zolang het maar wordt ondertiteld als die mensen op televisie aan ’t woord komen. Maar we wonen wel in Nederland. Friesland is niets meer dan een Nederlandse provincie.

Als er zo nodig bij ’t plaatsnaambord Leeuwarden ook de Friese vermelding Ljouwert moet staan… ach vooruit. Over een likje verf extra zal ik niet zeuren. Fries als keuzevak op school, moet ook kunnen. Maar om miljoenen belastinggeld te besteden aan verplichte Friese taalles. Gaan die Friezen - naar voorbeeld van Catalanen - straks ook een eigen parlement eisen?

Modieuze types

Liever zou ik zien dat er meer aandacht - niet alleen in Friesland, maar in alle provincies - komt voor de Nederlandse taal. Je hoeft maar tien minuten tv te kijken of radio te luisteren en je wordt geconfronteerd met modieuze types die meer Engels/Amerikaans dan Nederlands praten. Ze willen weten wat iemands ‘herritage’ is, hebben ergens een ‘say' in gehad, vinden dat je iets moet ‘ownen’, ze ‘communicaten’ en ze krijgen helemaal ‘error’.

Nu zijn die mensen waarschijnlijk niet te redden, want die taalvervuiling zit gewoon in hun karakter. Als ’t over een half jaar in de mode raakt om elke zin met Italiaanse uitdrukkingen (niet waarschijnlijk) te doorspekken, doen ze dat ook. Erger vind ik hoe in rap tempo ons taalgebruik verloedert. Het begon een paar jaar terug met mensen die niet meer weten wanneer we over ‘zij’ spreken en wanneer over ‘hun’. 

Bij Vandaag Inside kun je dat dagelijks in overdosis ervaren. Niet alleen bij een simpele voetballer als René van der Gijp, maar ook bij Johan Derksen die er prat op gaat dat hij meer dan dertig jaar hoofdredacteur van Voetbal International is geweest. Iemand die wekelijks columns schreef. Nu blunderen we allemaal wel eens, maar inmiddels vliegen de ‘hunnen’ je overal om je oren. Terwijl het negen van de tien keer gewoon ‘zij’ moet zijn. Dus niet ‘hun weten dat niet’, maar ‘zij weten dat niet’. 

En nu we het over weten hebben, kom ik automatisch op de taalverkrachting als het om het werkwoord beseffen gaat. Sinds pakweg twee jaar beseffen steeds meer mensen ZICH. Alsof het net als zich amuseren of zich vervelen een wederkerend werkwoord is. 

Virus

Net als ‘dat weten hun niet’ grijpt het ‘ik besef ME’ als een virus om zich heen. Op de website van Pathé bioscopen, in de ondertiteling van Netflix, maar ook in de kranten en bij tv-presentatoren en aan talkshow-tafels. Zelfs op het hoogste niveau gaat het fout: koning Willem Alexander, kroonprinses Amalia, premier Rob Jetten, mensen met echt wel een behoorlijke opleiding, beseffen zich. 

Dus even een piepkleine taalles op deze plek. ’Ik realiseer me’ klopt wel. Maar ‘ik besef me’ is fout. Ik besef dat dit veel mensen een zorg zal zijn, maar die moeten zich realiseren dat onze taal mede onze identiteit bepaalt. Dat weten die koppige Friezen als geen ander. Overigens moet ik die Friezen nog iets nageven: als je het foute ‘ik besef me’ naar het Fries vertaalt, krijg je het goede ‘Ik realisearje my’. Zelfs het dubbel-foute ‘Hun beseffen zich’ corrigeren zij tot ‘Se realisearje’. Onverstaanbaar, maar wel juist.