‘En nu De Mos’, schreeuwen nog steeds op tal van plekken in het Haagse straatbeeld verkiezingsposters van Hart voor Den Haag je toe. De uitslag van de stemming op 18 maart dendert nog na. Maar liefst 16 zetels voor de rechts-populisten. Als geen andere partij heeft De Mos een breed scala aan doelgroepen weten aan te spreken: allereerst de ontevredenen, maar ook ondernemers in het midden- en kleinbedrijf, de fanatieke ADO-aanhang, de vroom-vroom-automobilisten, de klimaatontkenners, de AZC-tegenstanders, de meeuwenhaters, de woningzoekenden etc.

Het lijkt niet meer dan logisch dat de grootste partij een prominente rol in het nieuwe college van Burgemeester en Wethouders krijgt. De Mos had daarbij ongetwijfeld gehoopt op een samenwerking met de VVD en CDA, maar door de halvering van de VVD levert die combinatie geen meerderheid op. Dus moet er worden gekeken naar andere mogelijkheden.

Op verzoek van Hart voor Den Haag heeft oud-burgemeester Ahmed Aboutaleb de rol van verkenner op zich genomen en na een rondje langs de partijen trok hij de conclusie dat een coalitie van Hart voor Den Haag en D66 - met 8 zetels de tweede partij van de stad - het meest voor de hand ligt. Tja voor die rekensom had je geen Aboutaleb nodig. Samen zijn die twee goed voor 24 van de 45 zetels in de gemeenteraad, dus die combinatie kan op een krappe meerderheid bogen.

Maar D66 wilde niet. De democraten vonden de ideologische verschillen tussen D66 en HvDH gewoon te nadrukkelijk om samen de stad te besturen. Als de ene partij dan ook nog eens twee keer zo groot is als de ander, lijkt elke balans ver te zoeken. Samen met GL/PvdA - of zoals het nu heet PRO - zou er nog over een coalitie van drie partijen te praten zijn, maar de sociaaldemocraten zeiden al bij voorbaat nee tegen Hart voor Den Haag. Hun idealen staan in nog meer opzichten haaks op die van De Mos.

Over rechts

D66 zag daarom liever dat Hart voor Den Haag een coalitie over rechts aangaat. Want wat heeft D66 te winnen als ze samen met Hart voor Den Haag een college van B&W vormen? De club van Richard de Mos is er eentje van Vrije Jongens, terwijl D66 meer aan fatsoen en rechtstatelijkheid hecht. Daarnaast wegen de verschillen van opvatting op het gebied van verkeer, natuur, klimaat en asielopvang heel zwaar.

Aboutaleb vraagt nu van D66 om het stadsbelang voorop te stellen. In zijn nieuwe rol van formateur zal hij al zijn overtuigingskracht aanwenden om de democraten over de streep te trekken. En zoals gebruikelijk bij D66, blijft er dan van de eerdere krachtige taal weinig over. Maar feitelijk vraagt Aboutaleb aan D66 om politieke zelfmoord te plegen. De tol die de partij uiteindelijk binnen een rechts college gaat betalen, kun je nu al voorspellen. Dat heeft de geschiedenis van D66 op landelijk niveau immers al genoeg laten zien.

D66 kan alleen maar verliezen als de partij zonder PRO dit verstandshuwelijk aangaat. In een college van 8 wethouders zul je waarschijnlijk uitkomen op 5 van HvDH-huize en 3 D66’ers. Die laatsten zijn dus bij alle kwesties dik in de minderheid. Moeten binnen het college voortdurend naar de pijpen van Hart voor Den Haag dansen. Bovendien zullen de D66’ers elke keer de schuld krijgen als de beloftes van De Mos niet kunnen worden waargemaakt. Tegelijk zal de D66-aanhang afhaken, als de auto weer vrij baan krijgt in de stad en de natuur en het klimaat als onbelangrijk worden weggezet.

Troeven

Als D66 - net als PRO - de rug recht houdt, kan de vorming van een coalitie wel eens een stuk moeilijker worden dan op het eerste gezicht leek. De Mos heeft alle troeven in handen, heette het daags na de uitslag. Maar samen met VVD en CDA komt De Mos niet verder dan 21 zetels. Dan zou alleen deelname van tegenpool Denk met 3 zetels tot een meerderheidscollege kunnen leiden. En hoe stabiel is zo’n coalitie? VVD, CDA en Denk (5 tot 8 keer kleiner dan Hart voor Den Haag) doen mee voor spek en bonen; worden gedegradeerd tot de slippendragers van Richard de Mos. 

Niet Hart voor Den Haag, maar vrijwel alle andere partijen - met D66 en PRO voorop - hebben een keiharde troef in handen. De Mos mag dan verreweg de grootste zijn, hij kan zich niet te arrogant opstellen. Dan dreigt zelfs het risico dat de zittende minderheidscoalitie van GL/PvdA, CDA, Partij voor de Dieren en Denk met 21 zetels - al dan niet aangevuld met de gehalveerde VVD  of gedoogsteun van Volt en SP - de komende vier jaar opnieuw zonder Hart voor Den Haag verder gaat. Dat zou de monsterzege van De Mos heel wrang maken. Maar in de politiek is alles mogelijk.